Διαζύγιο και ρύθμιση επιμέλειας, επικοινωνίας και διατροφής ανήλικων τέκνων

Τα ζητήματα, που ανακύπτουν από την απόφαση του ζευγαριού να λύσει το γάμο του, είναι εξαιρετικά σημαντικά και απαιτούν τη συνδρομή εξειδικευμένου δικηγόρου για την επίλυση τους. Αφορούν κυρίως τη μετοίκηση του ενός γονέα, την επιμέλεια, την επικοινωνία και τη διατροφή των ανηλίκων τέκνων. Συχνά προκύπτουν και ζητήματα αποκτημάτων γάμου ή και, σε περιπτώσεις έντονης αντιδικίας σοβαρά ποινικά αδικήματα. Οι σύζυγοι ή οι σύντροφοι με σύμφωνο συμβίωσης ή ακόμη και εκείνοι, που έχουν απλώς προχωρήσει σε αναγνώριση τέκνων, έχουν τις κάτωθι επιλογές:

1. Για τα ανήλικα τέκνα

Με αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ή/και κύρια αγωγή να ρυθμίσουν θέματα της επιμέλειας, διατροφής και της επικοινωνίας των παιδιών (γεννημένα με ή χωρίς γάμο/σύμφωνο γονέων).

2. Η λύση του γάμου μπορεί να γίνει με τους κάτωθι τρόπους:

α. διαζύγιο με αντιδικία,

β. διαζύγιο λόγω διετούς διάστασης,

γ. συναινετικό διαζύγιο που συμφωνείται και συντάσσεται σε Συμβολαιογράφο μεταξύ των συζύγων και των δικηγόρων τους και

δ. συναινετικό διαζύγιο με κοινή δήλωση των ενδιαφερόμενων μερών ψηφιακά μέσω της πολυαναμενόμενη πλατφόρμας (το λεγόμενο άυλο διαζύγιο)

Για το σύμφωνο συμβίωσης η λύση επέρχεται απλούστερα. Με τη μονομερή δήλωση ενός από τους συζύγους.

Η συμφωνία του συναινετικού διαζυγίου περιλαμβάνει υποχρεωτικά συμφωνία για την επιμέλεια των ανήλικων τέκνων και την επικοινωνία τους με τον έτερο γονέα, δυνητικά το ποσό της διατροφής τους (αρκεί η αναφορά ότι οι γονείς θα συμμετέχουν στο ποσό της διατροφής ανάλογα με τις δυνάμεις τους).

α. Διαδικασία συναινετικού διαζυγίου

Ι. Οι σύζυγοι θα πρέπει να προσκομίσουν στους πληρεξούσιους δικηγόρους, που έχουν αναθέσει την υπόθεση:

· Αντίγραφα Αστυνομικών Δελτίων Ταυτότητας

· Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης

· Ληξιαρχική πράξη γάμου (εφόσον υπάρχουν ανήλικα τέκνα προσκομίζονται και οι αντίστοιχες ληξιαρχικές πράξεις γέννησης αυτών)

(Τα ως άνω έγγραφα εκδίδονται αυθημερόν από τα αρμόδια ΚΕΠ ή από την ιστοσελίδα www.gov.gr)

ΙΙ. Σύνταξη ιδιωτικών συμφωνητικών λύσης γάμου και ρύθμισης όρων επιμέλειας, επικοινωνίας και διατροφής για τα ανήλικα τέκνα

Σε αυτό το στάδιο παρουσία των πληρεξούσιων δικηγόρων των συμβαλλομένων μερών συντάσσονται τα Ιδιωτικά Συμφωνητικά, όπου τα συμβαλλόμενα μέρη δηλώνουν την βούλησή τους να λυθεί οριστικά ο μεταξύ τους γάμος συναινετικά. Αντίστοιχα ρυθμίζονται και τα ζητήματα επιμέλειας και επικοινωνίας των ανηλίκων τέκνων εφόσον αυτά υπάρχουν. Αναφορικά με τα ανήλικα τέκνα υπάρχει η δυνατότητα να προστεθούν στα ως άνω συμφωνητικά όροι, που αφορούν στην διατροφή άλλα και ο,τιδήποτε κρίνουν τα συμβαλλόμενα μέρη ότι είναι απαραίτητο για την διασφάλιση των δικαιωμάτων των ανήλικων τέκνων τους.

ΙΙΙ. Συμβολαιογράφος

Τα συμβαλλόμενα μέρη μετά την πάροδο δέκα ημερών από την υπογραφή των ως άνω συμφωνητικών προσέρχονται μαζί με τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους σε συμβολαιογράφο της επιλογής τους, όπου επικυρώνεται και η οριστική λύση του γάμου τους με την υπογραφή του αντίστοιχου συμβολαιογραφικού εγγράφου.

IV. Ληξιαρχείο

Ο Συμβολαιογράφος την ίδια ημέρα παραδίδει στα συμβαλλόμενα μέρη το συμβολαιογραφικό έγγραφο, που επικυρώνει την λύση του γάμου τους. Σε περίπτωση θρησκευτικού γάμου, ο έχων έννομο συμφέρον αιτείται την πνευματική λύση του από την Ιερά Μητρόπολη, στην οποία ανήκει ο Ιερός Ναός, όπου τελέστηκε ο γάμος.Η σχετική αίτηση συνοδεύεται από αντίγραφο της συμβολαιογραφικής πράξης που βεβαιώνει τη λύση του γάμου, με επιμέλεια του αιτούντος. Η πνευματική λύση του γάμου είναι υποχρεωτική. Τέλος ακολουθεί η καταχώρηση της λύσης του γάμου στο ληξιαρχείο του Δήμου που εξέδωσε τη ληξιαρχική πράξη του γάμου.

Σε κάθε δε περίπτωση τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν την δυνατότητα να εξουσιοδοτήσουν τους πληρεξούσιους Δικηγόρους τους ώστε να αναλάβουν πλήρως όλη την διαδικασία.

β.Διαδικασία συναινετικού διαζυγίου στη νέα του μορφή μέσω ψηφιακής πλατφόρμας (άυλο διαζύγιο)

Με τον Ν.4800/2021 εισήχθη η έννοια του ηλεκτρονικού ή άυλου διαζυγίου, το οποίο στο προσεχές μέλλον, με την έναρξη λειτουργίας της σχετικής πολυαναμενόμενης πλατφόρμας, αναμένεται να διευκολύνει ακόμη περισσότερο τα ζευγάρια που επιθυμούν την διάσπαση του έγγαμου βίου.

Το ψηφιακό ή άυλο διαζύγιο θα έχει τα εξής βήματα:

1) Τη διαδικασία εκκινεί ο ένας εκ των δύο δικηγόρων του ζευγαριού, ο οποίος πρέπει να συνδεθεί στην πλατφόρμα χρησιμοποιώντας τους κωδικούς taxisnet και να εισάγει:

α. Στα ανάλογα πεδία τον αριθμό, τόμο, έτος της Ληξιαρχικής Πράξης Γάμου, τον κωδικό του ληξιαρχείου που το εξέδωσε και το επώνυμο ενός εκ των συζύγων. Αν τα παραπάνω στοιχεία για κάποιο λόγο δεν υπάρχουν, μπορεί να γίνει η ταυτοποίηση και εισάγοντας τα ΑΦΜ ή τους ΑΜΚΑ των δύο συζύγων, αλλά και τα επώνυμα και τα e-mails τους. Η πλατφόρμα αυτόματα θα ανακτά τα παρακάτω στοιχεία: • τα πλήρη στοιχεία του κάθε συζύγου

• το είδος του γάμου (πολιτικός/θρησκευτικός/πολιτικός με ιερολόγηση, τόπος και ημερομηνία τέλεσής του). Να σημειώσουμε πως οι πολιτικοί γάμοι που στη συνέχεια ιερολογήθηκαν θα λαμβάνονται υπόψη ως θρησκευτικοί γάμοι

• τον αριθμό τέκνων που τυχόν έχουν οι σύζυγοι και τα στοιχεία αυτών (ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης)

β. Τον αριθμό μητρώου ή το ΑΦΜ και το e-mail του έτερου δικηγόρου. γ. Το τελικό έγγραφο της λύσης του γάμου, δηλαδή την συμφωνία των όπου τα συμβαλλόμενα μέρη δηλώνουν την βούλησή τους να λυθεί οριστικά ο μεταξύ τους γάμος συναινετικά και ρυθμίζουν τα ζητήματα επιμέλειας και επικοινωνίας των ανηλίκων τέκνων εφόσον αυτά υπάρχουν, όπως ακριβώς στο συναινετικό διαζύγιο, όπως το γνωρίζουμε ως σήμερα.

δ. Το συμβολαιογράφο που θα συντάξει το συναινετικό διαζύγιο εισάγοντας τον αριθμό μητρώου του συμβολαιογράφου.

ε. Η εφαρμογή ανακτά το email των δυο δικηγόρων. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, οι δικηγόροι θα πρέπει να το εισάγουν οι ίδιοι. Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία ενημερώνονται με e-mails οι δικηγόροι και των δύο πλευρών, οι δύο σύζυγοι και ο συμβολαιογράφος.

2) O δεύτερος δικηγόρος συνδέεται στην πλατφόρμα και επιβεβαιώνει τα στοιχεία του εντολέα του και τα λοιπά στοιχεία, το τελικό έγγραφο, καθώς και την επιλογή του συμβολαιογράφου.

3) Οι σύζυγοι επίσης συνδέονται στην πλατφόρμα για να δώσουν την τελική τους συναίνεση για τη συνέχεια της διαδικασίας.

4) Αφού αμφότερα τα μέρη του ζευγαριού συναινέσουν στο κείμενο των δύο δικηγόρων ξεκινά η διαδικασία λύσης του γάμου και αρχίζει να τρέχει το 10ήμερο.

5) Μόλις παρέλθει το απαιτούμενο 10ήμερο όλα τα μέρη (ζευγάρι, δικηγόροι και συμβολαιογράφος) ενημερώνονται και πάλι μέσω e-mail για την χρονική παρέλευση ώστε να υπογραφεί η συμβολαιογραφική πράξη είτε φυσικά είτε και ψηφιακά.

6) Μετά την υπογραφή της πράξης, ο συμβολαιογράφος εισέρχεται στην πλατφόρμα προκειμένου να οριστικοποιήσει το διαζύγιο. Αναμένεται μάλιστα να υπάρχει πρόβλεψη στο συγκεκριμένο σημείο, για τις περιπτώσεις που υπάρχουν ανήλικα τέκνα, σχετικά με την επιμέλεια.

7) Η πλατφόρμα ενημερώνει αυτόματα το μητρώο πολιτών και επιστρέφεται ένας μοναδικός κωδικός, βάσει του οποίου οι σύζυγοι και οι δικηγόροι θα μπορούν να επικοινωνήσουν με τον ληξίαρχο για την εξέλιξη της υπόθεσης, αν αυτό χρειαστεί. Οι δύο σύζυγοι, οι δύο δικηγόροι και ο συμβολαιογράφος ενημερώνονται μέσω e-mail για την ολοκλήρωση της συμβολαιογραφικής διαδικασίας. Το e-mail θα περιλαμβάνει ένα μοναδικό αναγνωριστικό για το διαζύγιο και επί της ουσίας συνιστά την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Διαζύγιο και χρήση κινητών πραγμάτων από τους πρώην συζύγους

Η χρήση των κινητών πραγμάτων, τα οποία μολονότι ανήκουν στον έναν ή στον άλλο σύζυγο, είναι μέρος της οικοσκευής της οικογενειακής στέγης, και ο νόμος ουσιαστικά τα κατηγοριοποιεί: 1) σε αυτά τα οποία ανήκουν στην κυριότητα του ενός συζύγου και τα οποία έχει το δικαίωμα να παραλάβει. Επομένως προκύπτει κατά τη λύση του γάμου ζήτημα απόδειξης της κυριότητας των πραγμάτων, που ανήκουν σε κάθε σύζυγο. Ο Νόμος βέβαια σε περίπτωση υποχρεωτικής μετοίκησης επιβάλλει στον κύριο των πραγμάτων την χρήση ορισμένων από αυτών τα οποία και κρίνονται αναγκαία για την χωριστή εγκατάσταση του. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται για άλλα κινητά πράγματα, όπως π.χ. το αυτοκίνητο και 2) σε εκείνα τα οποία ανήκουν στην κυριότητα και των δύο συζύγων. Η χρήση αυτών των πραγμάτων κατανέμεται με συμφωνία των συζύγων ανάλογα με τις προσωπικές ανάγκες τους. Σε περίπτωση διαφωνίας των συζύγων ως προς την κατανομή των κοινών κινητών πραγμάτων τους, η χρήση τους κατανέμεται από το δικαστήριο, το οποίο μπορεί να επιδικάσει εύλογη αποζημίωση για τη χρήση που παραχωρεί.

Πώς λύνεται το σύμφωνο συμβίωσης;

Ο Ν. 4356/2015 προβλέπει για το σύμφωνο συμβίωσης τα εξής για τη λύση:

1) Συμφωνία των μερών, που γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο είτε

2) Μονομερή συμβολαιογραφική δήλωση, εφόσον όμως έχει προηγουμένως επιδοθεί με δικαστικό επιμελητή στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος πρόσκληση για συναινετική λύση και έχουν παρέλθει τρεις (3) μήνες από την επίδοση αυτή.

Η συνδρομή του δικηγόρου στην λύση του Σύμφωνου Συμβίωσης κρίνεται επιβεβλημένη για την ορθότερη ερμηνεία των διατάξεων που προβλέπουν τη λύση του συμφώνου συμβίωσης. Ο έλεγχος της νομικής εγκυρότητας και ορθότητας πρέπει να πραγματοποιηθεί από ειδικευμένο δικηγόρο, καθώς δεν είναι λίγες οι φορές όπου σύμφωνα συμβίωσης ακυρώθηκαν λόγω εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του νόμου από τα συμβαλλόμενα μέρη.

Συνεπιμέλεια ανήλικων τέκνων και επικοινωνία κατά το 1/3 του χρόνου

Από τον Σεπτέμβριο του 2021 τέθηκαν σε εφαρμογή οι μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων, που καθιερώνουν την από κοινού άσκηση γονικής μέριμνας, την «συνεπιμέλεια», δυνάμει του Ν.4800/2021. Σύμφωνα με τον νέο νόμο, σκοπός του νομοθέτη δεν είναι απλά το συμφέρον του τέκνου, αλλά το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. Για τον λόγο αυτό με την τροποποίηση του άρθρου 1510 ΑΚ, η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου ασκείται όχι μόνο από κοινού, αλλά, πλέον και εξίσου από τους δύο γονείς.

Επίσης, με την τροποποίηση του οικογενειακού δικαίου εισήχθη μια καινοτομία και συγκεκριμένα στην παρ. 2 του άρθρου 1511 αναφέρεται ότι «Στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, που εξυπηρετείται ιδίως από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του, καθώς επίσης και από την αποτροπή διάρρηξης των σχέσεών του με καθένα από αυτούς, πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του δικαστηρίου, όταν αποφασίζει σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο άσκησή της.»

Το κομμάτι σχετικά με την αποτροπή διάρρηξης των σχέσεων του τέκνου με τον έναν γονέα από τον άλλο γονέα είναι κρίσιμης σημασίας και αποσκοπεί στην όσο το δυνατόν ομαλότερη ψυχική ανάπτυξη του ανήλικου τέκνου.

Πρόθεση του νομοθέτη είναι να υπάρξει ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του τέκνου, ιδίως για τα κρίσιμα ζητήματα της ανατροφής και της καθημερινότητας των παιδιών, όπως, παραδείγματος χάρη, η ονοματοδοσία, ο τόπος διαμονής και η επιλογή σχολείου και παιδιάτρου, υπό το κλίμα σύμπνοιας και συνεννόησης μεταξύ των γονέων, πάντα με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου.

Για το λόγο αυτό, οι διατάξεις περί συνεπιμέλειας εκτείνονται ακόμα και στα τέκνα χωρίς γάμο των γονέων τους, όταν αυτά έχουν αναγνωριστεί εκούσια ή δικαστικά με αγωγή που έχει ασκήσει ο πατέρας. Το προϊσχύον δίκαιο, σε αντίστοιχες περιπτώσεις, απαιτούσε συμφωνία των γονέων ή να είχε παύσει η γονική μέριμνα της μητέρας ή να αδυνατούσε να την ασκήσει αυτή για νομικούς ή πραγματικούς λόγους.

Επίσης, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην προσωπική επικοινωνία του τέκνου με τον γονέα, με τον οποίο δεν διαμένει στο ίδιο σπίτι. Σκοπός του νομοθέτη είναι να διευρύνει την επικοινωνία κατά το δυνατό, τόσο με φυσική παρουσία και επαφή του γονέα με το τέκνο του, όσο και με τη διαμονή του τέκνου στην οικία του γονέα.

Καθιερώνεται, λοιπόν, μαχητό τεκμήριο επικοινωνίας κατά το 1/3 του συνολικού χρόνου με τον γονέα με τον οποίο δεν διαμένει, εκτός αν ο ίδιος ζητήσει μικρότερο χρόνο επικοινωνίας ή επιβάλλεται να καθορισθεί μικρότερος ή μεγαλύτερος χρόνος επικοινωνίας για λόγους που αφορούν στις συνθήκες διαβίωσης ή στο συμφέρον του τέκνου, εφόσον, σε κάθε περίπτωση, δεν διαταράσσεται η καθημερινότητα του τέκνου διαταράσσεται η καθημερινότητα του τέκνου.

Πέραν αυτού, με τον νέο νόμο η προσωπική επικοινωνία του γονέα που δεν διαμένει μαζί με το τέκνο εκτός από δικαίωμα αποτελεί και υποχρέωση του γονέα και αυτή επιτυγχάνεται τόσο με την φυσική παρουσία και επαφή του με το τέκνο όσο και με την διαμονή του τέκνου στην οικία του.

Για την βέλτιστη και τάχιστη επίλυση του διαζυγίου σας μπορείτε να απευθυνθείτε στο δικηγορικό γραφείο της Αγγελικής Παπαθανασίου.